Khi hai bên muốn hủy hợp đồng đã công chứng, việc đầu tiên là xác định hợp đồng đã được thực hiện đến đâu và các bên muốn kết thúc nghĩa vụ theo cách nào. Hợp đồng chưa giao tiền, chưa bàn giao có cách xử lý khác với hợp đồng đã sang tên hoặc có ngân hàng tham gia. Nếu cần hướng dẫn rà soát giấy tờ và chọn thủ tục phù hợp, hãy liên hệ hotline 1900.0164.
1. Xác định các bên đang muốn chấm dứt hay hủy bỏ vì vi phạm
Trong cách nói thường ngày, “hủy hợp đồng” có thể là hai bên đổi ý và đồng ý dừng giao dịch. Khoản 2 Điều 422 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định hợp đồng chấm dứt theo thỏa thuận của các bên. Điều 53 Luật Công chứng số 46/2024/QH15 điều chỉnh việc công chứng văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc thỏa thuận chấm dứt hợp đồng đã được công chứng. Với hai bên cùng tự nguyện dừng, hãy nói rõ mục tiêu với công chứng viên và đưa cả hợp đồng đã ký để xác định tên, nội dung và hình thức của văn bản cần lập. Nếu chỉ đổi một điều khoản và vẫn muốn giao dịch tiếp tục, nhu cầu thường cần được xem xét theo hướng sửa đổi hoặc bổ sung.
Điều 423 Bộ luật Dân sự quy định hủy bỏ trong những trường hợp có căn cứ như vi phạm là điều kiện hủy bỏ đã được thỏa thuận, vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ hoặc trường hợp khác do luật quy định. Bên hủy bỏ phải thông báo ngay cho bên kia và có thể phải bồi thường nếu việc không thông báo gây thiệt hại. Nếu bên còn lại đang phản đối, việc xử lý phụ thuộc căn cứ hủy, điều khoản hợp đồng và chứng cứ thực hiện. Khi có tranh chấp, cần xác định cơ quan có thẩm quyền giải quyết và yêu cầu cụ thể. Hãy lưu hợp đồng, chứng từ thanh toán, thông báo và biên bản làm việc theo ngày để xác định đúng diễn biến.
Một tình huống khác là có căn cứ cho rằng việc công chứng vi phạm pháp luật và người có quyền muốn đề nghị Tòa án tuyên văn bản công chứng vô hiệu. Điều 54 Luật Công chứng quy định các chủ thể có quyền đề nghị trong trường hợp này. Chẳng hạn có tranh chấp về giả mạo chữ ký hoặc người ký không có quyền đại diện. Cần kiểm tra căn cứ và yêu cầu phù hợp thay vì chỉ gửi đề nghị rút hợp đồng khỏi hồ sơ. Khi tất cả các bên thực sự đã đạt đồng thuận, cũng nên ghi rõ họ muốn trả lại tài sản hay chỉ kết thúc các nghĩa vụ còn lại để xác định hệ quả pháp lý.
2. Ai phải tham gia và nộp yêu cầu tại đâu?
Khoản 1 Điều 53 quy định công chứng văn bản thỏa thuận chấm dứt hợp đồng đã được công chứng chỉ được thực hiện khi có sự thỏa thuận hoặc cam kết bằng văn bản của tất cả những người đã ký kết hợp đồng, trừ trường hợp pháp luật quy định khác. Nếu hợp đồng ban đầu có nhiều người bán cùng ký hoặc nhiều người cùng mua, cần xác định đầy đủ người liên quan theo chính văn bản đó. Hãy kiểm tra tư cách người đại diện nếu một tổ chức tham gia hoặc có người ký theo ủy quyền. Nếu có người đã chết, pháp nhân thay đổi hoặc bên tham gia không thể có mặt, cung cấp thông tin ngay để được đánh giá theo từng trường hợp.
Khoản 2 Điều 53 quy định về nguyên tắc thực hiện tại tổ chức hành nghề công chứng đã công chứng giao dịch. Khi tổ chức trước đây chấm dứt hoạt động, chuyển đổi hoặc giải thể, công chứng viên của tổ chức đang lưu hồ sơ sẽ thực hiện. Nếu nơi cũ tạm ngừng hoạt động, áp dụng khoản 4 Điều 32. Do đó cần tìm theo thông tin ghi trên phần lời chứng và nơi hiện đang giữ hồ sơ. Trường hợp trước đây có hai tổ chức công chứng hợp đồng ủy quyền, Điều 57 có quy định riêng về sửa đổi, bổ sung và thỏa thuận chấm dứt. Hãy đưa cả hai phần chứng nhận cho công chứng viên xác định cách phối hợp phù hợp.
Khoản 3 Điều 53 dẫn chiếu thủ tục công chứng giao dịch của Luật Công chứng. Để chuẩn bị, mang hợp đồng đã công chứng và các văn bản sửa đổi, tài liệu nhận diện, giấy tờ thể hiện quyền đại diện nếu có cùng giấy tờ liên quan đến đối tượng giao dịch. Tùy việc đã thực hiện, có thể cần chứng từ trả tiền, bàn giao, hồ sơ đăng ký hoặc thông tin của bên thứ ba. Báo trước có ai giữ bản gốc, bản nào đã nộp cơ quan đăng ký và tài sản hiện do ai quản lý. Nơi tiếp nhận có thể xem dự thảo thỏa thuận với các số liệu do hai bên cung cấp rồi yêu cầu đối chiếu tài liệu cần thiết.
3. Ghi rõ việc hoàn trả và xử lý các nghĩa vụ còn lại
Nếu các bên thỏa thuận chấm dứt, dự thảo nên cho biết hợp đồng nào được chấm dứt, thời điểm chấm dứt và việc nào đã hoàn thành. Với khoản tiền đã trả, ghi số tiền, người trả lại, thời hạn và phương thức chứng minh đã trả. Với tài sản đã giao, xác định ngày bàn giao lại, hiện trạng và các giấy tờ, chìa khóa hoặc tài liệu đi kèm. Nếu có khoản chi cho sửa chữa, quản lý hoặc nghĩa vụ thanh toán đang tranh luận nên ghi rõ khoản nào đã giải quyết và khoản nào còn cần xác định. Một dòng chung chung rằng hai bên tự giải quyết có thể khiến cơ quan hoặc người tham gia khó xác định nội dung đã thống nhất.
Nếu hủy bỏ theo căn cứ của Bộ luật Dân sự, Điều 427 quy định hệ quả riêng, gồm việc hợp đồng không có hiệu lực từ thời điểm giao kết, việc hoàn trả những gì đã nhận sau khi trừ chi phí hợp lý theo điều luật và việc xử lý các thỏa thuận về phạt vi phạm, bồi thường, giải quyết tranh chấp. Tùy trường hợp, việc hoàn trả có thể bằng hiện vật hoặc bằng tiền khi không hoàn trả được bằng hiện vật. Khi hai bên đang đàm phán nên nói rõ họ đang dựa vào thỏa thuận chấm dứt hay căn cứ hủy bỏ để làm đúng văn bản. Đừng dùng tên gọi trên biểu mẫu làm căn cứ duy nhất để dự đoán hệ quả.
Ví dụ hai người đã công chứng hợp đồng mua bán một tài sản. Bên mua đã chuyển một phần tiền và tài sản chưa được giao. Hai người chọn kết thúc giao dịch theo thỏa thuận và đồng ý hoàn lại khoản tiền trong một ngày xác định. Họ có thể mang sao kê hoặc biên nhận để đối chiếu số tiền, ghi tài khoản nhận và xác định cách xác nhận hoàn trả. Nếu trước đó còn một thỏa thuận đặt cọc riêng nên kiểm tra cách xử lý khoản đặt cọc và các cam kết liên quan. Việc ghi nhận riêng từng khoản giúp tránh cãi nhau sau đó về tiền ứng trước hay tiền đặt cọc.
4. Hợp đồng đã nộp sang tên hoặc đã dùng để đăng ký
Với nhà đất, cần xác định hồ sơ đăng ký mới được chuẩn bị, đã nộp và đang xử lý hay đã cập nhật tên người nhận. Hãy đưa phiếu tiếp nhận hoặc kết quả đăng ký cho công chứng viên và hỏi cơ quan đăng ký về thủ tục tương ứng. Văn bản thỏa thuận của các bên được xem xét cùng tình trạng hồ sơ thực tế. Trường hợp đã đăng ký, cần kiểm tra căn cứ và tài liệu để thực hiện bước pháp lý tiếp theo. Nếu tài sản đang thế chấp hoặc đã phát sinh quyền của người thứ ba, phải làm rõ sự tham gia của các chủ thể liên quan trước khi cam kết xử lý tài sản.
Khoản 11 Điều 76 Luật Công chứng số 46/2024/QH15 quy định việc chấm dứt hoặc hủy bỏ giao dịch đã công chứng trước ngày 01/07/2025 thực hiện theo Luật Công chứng này. Với hợp đồng lập từ nhiều năm trước, cần thêm thông tin để xác định nơi lưu hồ sơ và quá trình đã thực hiện. Nếu giao dịch được công chứng điện tử, khoản 6 Điều 47 Nghị định 104/2025/NĐ-CP quy định văn bản thay đổi hoặc kết thúc giao dịch phải xuất hiện cùng văn bản công chứng điện tử khi tham chiếu theo quy định. Hãy lưu đầy đủ văn bản mới và thông tin đối chiếu để sử dụng trong thủ tục kế tiếp.
Chẳng hạn người mua đã nộp hồ sơ đăng ký biến động và còn giữ phiếu hẹn. Người bán đề nghị hai bên ra văn phòng ký thỏa thuận trong ngày rồi tự đến nhận lại giấy chứng nhận. Hai bên nên liên hệ cơ quan đang giải quyết để xác định hồ sơ còn xử lý, đã chuyển thông tin nghĩa vụ tài chính hay đã cập nhật biến động. Nếu có khoản thuế, lệ phí đã nộp, hãy giữ chứng từ và hỏi thủ tục liên quan theo từng tình trạng. Thỏa thuận cần phân công ai liên hệ mỗi cơ quan và ai giữ chứng từ sau khi hoàn tất.
Kết luận
Khi cả hai bên đồng ý kết thúc hợp đồng đã công chứng, hãy kiểm tra đúng chủ thể, nơi lưu hồ sơ và những việc đã thực hiện để lập văn bản phù hợp. Việc hoàn trả tiền, tài sản và xử lý hồ sơ đăng ký cần được thỏa thuận rõ. Nếu cần rà soát hướng xử lý hoặc hồ sơ công chứng, hãy gọi hotline 1900.0164.


Để lại một phản hồi