Công chứng điện tử trực tiếp và trực tuyến khác nhau thế nào?

Công chứng điện tử trực tiếp và trực tuyến khác nhau thế nào?

Công chứng điện tử trực tiếp và trực tuyến đều cho kết quả là văn bản công chứng điện tử khi thủ tục được thực hiện đúng quy định. Khác biệt nằm ở cách người tham gia gặp công chứng viên, ký số và phối hợp giữa các điểm cầu. Nếu cần kiểm tra giao dịch của mình có thể thực hiện theo phương thức nào, hãy liên hệ hotline 1900.0164.

1. Hai hình thức khác nhau ở đâu?

Điều 62 đến Điều 65 Luật Công chứng số 46/2024/QH15 đặt ra nguyên tắc, điều kiện cung cấp dịch vụ và hiệu lực của văn bản công chứng điện tử. Điều 48 cùng Điều 52 và Điều 53 Nghị định 104/2025/NĐ-CP quy định cụ thể phạm vi và quy trình. Trong công chứng điện tử trực tiếp, người tham gia giao dịch gặp công chứng viên tại cùng điểm làm việc để được xác thực và ký số trước sự chứng kiến của công chứng viên theo quy định. Dự thảo, việc ký và kết quả được xử lý trên nền tảng phù hợp. Việc có mặt tại buổi làm việc là điểm tương đồng với công chứng giấy. Định dạng văn bản và cách ký tạo ra kết quả khác nhau.

Trong công chứng điện tử trực tuyến, các công chứng viên tại các điểm cầu phối hợp qua nền tảng công chứng điện tử. Một công chứng viên khởi tạo giao dịch và thiết lập kết nối; các công chứng viên tại điểm cầu kiểm tra giấy tờ, nhận diện và chứng kiến việc ký số theo quy trình. Người tham gia ở các địa điểm khác nhau cần phối hợp theo lịch của các điểm cầu. Gửi ảnh căn cước, trao đổi dự thảo qua thư điện tử hoặc nhận bản scan qua tin nhắn có thể chỉ là khâu trao đổi giấy tờ. Cần hỏi tổ chức tiếp nhận đang cung cấp quy trình nào và kết quả cuối cùng được ký, lưu và tra cứu ra sao.

Ví dụ hai đại diện doanh nghiệp cần ký hợp đồng và đều làm việc trong cùng thành phố. Nếu hai người bố trí được một buổi gặp công chứng viên và cần văn bản điện tử để lưu cùng hồ sơ nội bộ, phương thức trực tiếp có thể phù hợp. Nếu hai đại diện làm việc ở hai tỉnh, họ có thể hỏi về phương án trực tuyến để bố trí hai điểm cầu. Hãy xác định người có thẩm quyền ký ở mỗi nơi, cách kiểm tra tài liệu đại diện và tổ chức nào khởi tạo giao dịch. Sắp xếp trước giúp tránh phát hiện thiếu giấy ủy quyền hoặc thiếu thiết bị ký ngay trong giờ hẹn.

2. Phạm vi giao dịch vào tháng 11/2026 và từ 01/01/2027

Điều 48 Nghị định 104/2025/NĐ-CP, theo quy định áp dụng trong tháng 11/2026, cho phép công chứng điện tử trực tiếp đối với tất cả giao dịch dân sự. Công chứng điện tử trực tuyến áp dụng với các giao dịch dân sự trừ di chúc và giao dịch dân sự là hành vi pháp lý đơn phương khác. Phạm vi của phương thức đi cùng các yêu cầu về chủ thể, đối tượng và thẩm quyền đối với từng giao dịch. Ví dụ, nếu giao dịch có đối tượng là bất động sản, công chứng viên khởi tạo giao dịch trực tuyến cần đáp ứng quy định về thẩm quyền tại Điều 44 Luật Công chứng. Hãy cung cấp loại giao dịch và vị trí của tài sản ngay khi hỏi lịch.

Từ 01/01/2027, Điều 18 Nghị định 413/2026/NĐ-CP sửa Điều 48. Công chứng điện tử trực tiếp áp dụng cho các giao dịch trừ hợp đồng ủy quyền theo Điều 57 Luật Công chứng. Với phương thức trực tuyến, điều khoản mới tiếp tục loại trừ di chúc và loại trừ giao dịch không đáp ứng điều kiện có ít nhất một người trực tiếp tham gia giao kết và ký số trước sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên tại mỗi điểm cầu. Việc ký số trước theo trường hợp đăng ký chữ ký mẫu tại khoản 2 Điều 50 Luật Công chứng không thay thế điều kiện đó. Nếu hồ sơ dự kiến thực hiện sau khi chuyển năm, hãy hỏi nơi tiếp nhận có thể bố trí điểm cầu theo quy định nào. Khoản 2 Điều 31 Nghị định 413/2026/NĐ-CP quy định hồ sơ công chứng đã được tiếp nhận trước ngày nghị định có hiệu lực tiếp tục thực hiện theo pháp luật tại thời điểm tiếp nhận.

Điều luật cho phép một phương thức không đồng nghĩa mọi tổ chức đã cung cấp dịch vụ đó cho mọi loại giao dịch. Tổ chức hành nghề và công chứng viên phải đáp ứng điều kiện triển khai theo Điều 63 Luật Công chứng và quy định của nghị định. Ví dụ một văn phòng có thể hỗ trợ công chứng điện tử trực tiếp nhưng cần phối hợp đầu mối khác để cung cấp phương thức trực tuyến. Với giao dịch có hạn thanh toán hoặc giao hàng nên xác nhận lịch, phạm vi cung cấp dịch vụ và thông tin liên hệ tại từng điểm trước khi sửa thỏa thuận về ngày ký.

3. Cần chuẩn bị định danh, chữ ký và tài liệu gì?

Điều 50 Nghị định 104/2025/NĐ-CP quy định về chữ ký số công cộng của người tham gia và trường hợp sử dụng chữ ký số, chứng thư chữ ký số nước ngoài được công nhận tại Việt Nam, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Điều này cũng quy định việc đăng ký tài khoản trên nền tảng hoặc xác thực để cấp chứng thư qua VNeID hay ứng dụng khác theo quy định. Hãy kiểm tra chứng thư còn hiệu lực, thiết bị có thể ký và thông tin nhận diện trên hồ sơ trùng với chủ thể ký. Với doanh nghiệp, kiểm tra người ký là người đại diện theo pháp luật hay theo ủy quyền và phạm vi quyền được giao theo tài liệu liên quan.

Nền tảng phải hỗ trợ các bước đối chiếu, xác thực danh tính, ký số và lưu trữ theo quy định. Trước buổi hẹn, hỏi nơi tiếp nhận cần bản nào để đối chiếu và có thể nộp trước qua kênh nào. Bản scan phải đủ trang và rõ nội dung, nhất là phần mô tả tài sản, phạm vi ủy quyền hoặc quyền đại diện. Công chứng viên vẫn phải kiểm tra giấy tờ được xuất trình, thông tin trong cơ sở dữ liệu khi có và tính xác thực, hợp pháp của giao dịch. Nếu giấy tờ mới cấp nhưng cơ sở dữ liệu hiển thị thông tin cũ nên báo chênh lệch để được hướng dẫn trước khi đến điểm cầu.

Với giao dịch trực tiếp, người tham gia tự đọc dự thảo trên nền tảng hoặc đề nghị công chứng viên đọc, xác nhận nội dung rồi thực hiện bước xuất trình và ký số theo Điều 52. Với giao dịch trực tuyến, quy trình tại Điều 53 phân công công chứng viên tại các điểm cầu kiểm tra người tham gia và chữ ký số đã ký trước sự chứng kiến của mình. Công chứng viên khởi tạo kiểm tra các chữ ký liên quan và ký số, gắn dấu thời gian vào lời chứng. Tổ chức nơi khởi tạo ghi số, ký số và thực hiện các bước gửi văn bản, vào sổ, lưu trữ theo quy định. Nếu một điểm cầu mất kết nối trước khi hoàn tất, hãy xác nhận với nơi khởi tạo bước nào đã được ghi nhận và cách tiếp tục.

4. Nhận tệp kết quả và kiểm tra giá trị sử dụng

Khoản 2 Điều 64 Luật Công chứng quy định văn bản điện tử có hiệu lực kể từ thời điểm được ký bằng chữ ký số của công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng. Văn bản có giá trị pháp lý theo khoản 2 và khoản 3 Điều 6. Điều 47 Nghị định 104/2025/NĐ-CP yêu cầu có mã, đường dẫn hoặc hình thức ký hiệu phục vụ tham chiếu và kiểm tra xác thực. Khi nhận tệp nên mở để kiểm tra đủ trang, thông tin các bên, cách tra cứu và trạng thái chữ ký số. Lưu tệp nhận được cùng thông tin tham chiếu để gửi nguyên vẹn cho nơi có nhu cầu kiểm tra. Ảnh chụp màn hình có thể hỗ trợ trao đổi về một lỗi cụ thể nhưng không mang theo đầy đủ dữ liệu chữ ký của tệp.

Khoản 4 Điều 64 cho phép chuyển đổi hình thức giữa văn bản công chứng điện tử và giấy theo pháp luật giao dịch điện tử. Văn bản sau chuyển đổi có giá trị như bản gốc khi đáp ứng điều kiện luật định và lưu ý ngoại lệ về văn bản được chuyển giao quyền sở hữu mà pháp luật quy định chỉ tồn tại dưới một hình thức. Từ 01/01/2027, Nghị định 413/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 47a quy định chi tiết ai thực hiện chuyển đổi, thông tin cần thể hiện, yêu cầu toàn vẹn và cách xử lý sai sót. Hỏi nơi tiếp nhận hồ sơ họ cần tệp điện tử hay bản chuyển đổi hợp lệ để chuẩn bị đúng dạng. Việc tự in để đọc và sử dụng bản được chuyển đổi theo quy định phục vụ những mục đích khác nhau.

Khi giao dịch cần nộp cho nhiều nơi, có thể hỏi từng đầu mối về cách gửi và người tiếp nhận tệp. Nếu hệ thống nộp hồ sơ chỉ nhận một số định dạng, hãy hỏi cách xử lý trước khi đổi đuôi tệp hoặc gộp các trang. Những thao tác làm thay đổi tệp đã ký có thể khiến chữ ký số không còn kiểm tra được trên bản gửi đi. Giữ nguyên tệp nhận từ nơi công chứng để đối chiếu khi cần.

Kết luận

Chọn hình thức công chứng điện tử dựa trên loại giao dịch, nơi các bên có thể gặp công chứng viên, điều kiện ký số và quy định có hiệu lực ở ngày thực hiện. Khi nhận kết quả, hãy lưu tệp có chữ ký số và kiểm tra cách tham chiếu. Nếu cần hỗ trợ rà soát hồ sơ hoặc bố trí điểm cầu, hãy liên hệ hotline 1900.0164.

Bạn cảm thấy nội dung này thế nào?
★ ★ ★ ★ ★

Đã có 634 lượt đánh giá với điểm trung bình là 5/5.

Để lại một phản hồi

Lưu ý: Trường hợp khẩn cấp, Quý khách vui lòng liên hệ hotline 1900.0164 để được hỗ trợ kịp thời